MILD: Ọ̀nà tí Ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì Ti Fọwọ́ Sí Jù Láti Fa Àlá Amòye
MILD, tí ó dúró fún Ìdarí Àlá Amòye Nípasẹ̀ Ìrántí, ni ọ̀nà tí ẹ̀rí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ti tì lẹ́yìn jù fún fífa àlá amòye. Èyí ni bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́, ìlànà ẹsẹ̀-ń-tẹ̀lé-ẹsẹ̀ rẹ̀, ohun tí àwọn ìwádìí sọ ní ti gidi, àti bí o ṣe lè ṣe é láì ba oorun rẹ jẹ́.
Last scientific review ·
Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ẹni tí ó bá kọ́kọ́ gbọ́ nípa àlá amòye ló máa ń bi ìbéèrè kan náà: báwo ni mo ṣe lè fà á tòótọ́? Nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà tí ń kiri lórí Íńtánẹ́ẹ̀tì, ọ̀kan wà tí ẹ̀rí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì rẹ̀ lágbára ju gbogbo yòókù lọ — MILD, tí ó dúró fún Ìdarí Àlá Amòye Nípasẹ̀ Ìrántí. Ìtọ́sọ́nà yìí dá lórí bí a ṣe lè di amòye nínú àlá: mímọ̀, láti inú àlá, pé àlá ni a ń lá. Mímú kí ìmọ̀ yẹn dúró gbọ̀ngbọ̀n lẹ́yìn tí ó bá dé jẹ́ ọgbọ́n ọ̀tọ̀, tí a ti ṣàlàyé nínú ìtọ́sọ́nà wa lórí bí a ṣe lè mú àlá amòye dúró ṣinṣin. Níbí, a fọkàn sí ọ̀nà kan ṣoṣo tí ó ṣeé ṣe kí ó kọ́kọ́ mú ọ dé ibẹ̀ — ohun tí ẹ̀rí náà sọ ní ti gidi, àti bí a ṣe lè ṣe é láì ba oorun rẹ jẹ́.
Kín ni MILD
- MILD (Ìdarí Àlá Amòye Nípasẹ̀ Ìrántí)
- Ọgbọ́n ìlò ìrántí-ọjọ́-iwájú ni: nígbà tí o bá jí kúrò nínú àlá ní àárín òru, o máa ń tún ète náà ṣe lọ́kàn — pé ìgbà tó bá kàn tí o bá ń lá àlá, ìwọ yóò ṣàkíyèsí pé àlá ni ó ń lá — ó sábà máa ń jẹ́ nígbà tí o ń tún àlá tí o ṣẹ̀ṣẹ̀ kúrò nínú rẹ̀ ronú, tí o sì ń fojú inú wo ara rẹ tí ó ń di amòye nínú rẹ̀.
Onímọ̀ ìwádìí oorun náà Stephen LaBerge ni ó ṣàgbékalẹ̀ MILD, tí ó sì sọ ọ́ ní orúkọ ní ọdún 1980, gẹ́gẹ́ bí ara iṣẹ́ Yunifásítì Stanford tí ó kọ́kọ́ fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àlá amòye jẹ́ òtítọ́. Ohun tí ó ń darí rẹ̀ ni ìrántí-ọjọ́-iwájú — agbára ojoojúmọ́ láti rántí láti ṣe ohun kan lẹ́yìn ìgbà díẹ̀, bíi gbígbé lẹ́tà sí àpótí ìfìwéránṣẹ́ lọ́nà rẹ sí ibi iṣẹ́. Ohun tí MILD ṣe ni pé ó darí agbára yẹn sí àfojúsùn tí kì í ṣe àbàtà: iṣẹ́ ọjọ́-iwájú tí o ń tún ṣe lọ́kàn ni 'ṣàkíyèsí pé àlá ni èyí.' Nípa dídá ète yẹn sílẹ̀ kedere kété kí o tó tún wọ inú oorun REM — ìpele tí ọ̀pọ̀ àlá ti máa ń ṣẹlẹ̀ — o ń mú kí àǹfààní pọ̀ sí i pé èrò náà yóò tún yọjú nínú àlá fúnra rẹ̀.
Ohun tí a mọ̀
- Àpapọ̀ MILD pẹ̀lú àyẹ̀wò òtítọ́ àti jíjí kúkúrú ní kùtùkùtù òwúrọ̀ (Wake Back To Bed) ní í ṣe pẹ̀lú àlá amòye tí ó ń wáyé lọ́pọ̀ ìgbà; síbẹ̀ àwọn ìwádìí pápá kò yà ìpín tí MILD fúnra rẹ̀ kó sọ́tọ̀.
- Ní gbogbo àwọn àyẹ̀wò-ìwé tó létòlétò, àwọn ọ̀nà tí ó dá lórí ìrántí àti ète bíi MILD wà lára àwọn ọgbọ́n ọpọlọ tí ẹ̀rí ti tì lẹ́yìn jù fún fífa àlá amòye.
- Nínú àdánwò tí ẹnikẹ́ni kò mọ ohun tí à ń fún ẹni kọ̀ọ̀kan (double-blind), àwọn tó ń ṣe MILD lẹ́yìn jíjí tí a ti wéwèé ní àlá amòye, kódà nínú ìpín tí a fún ní òògùn asán tí kò ní agbára kankan.
Bí a ṣe lè ṣe MILD, ẹsẹ̀ kọ̀ọ̀kan
Ó rọrùn jù láti kọ́ MILD gẹ́gẹ́ bí ìlànà kúkúrú tí o ń ṣe ní àárín òru, kì í ṣe ohun tí o ń ṣe gẹ́gẹ́ bí o ti wọ ibùsùn. Ẹ̀ka rẹ̀ tí a ti ṣe ìwádìí jù ló so ó pọ̀ mọ́ jíjí kúkúrú ní àsìkò tó pẹ́ nínú òru, nígbà tí àwọn àkókò REM gùn jù tí àwọn àlá sì gbòòrò jù.
- Kọ́kọ́ mú agbára ìrántí àlá rẹ lágbára. Fún ọ̀sẹ̀ díẹ̀, kọ ohunkóhun tí o bá rántí sílẹ̀ lẹ́yìn tí o bá jí. MILD gbáralé agbára rẹ láti rántí àwọn àlá, torí náà ẹsẹ̀ yìí ṣe pàtàkì ju ọgbọ́n èyíkéyìí lọ.
- Ṣètò aago ìtannijí fún nǹkan bí wákàtí márùn-ún lẹ́yìn tí o bá sùn — tàbí kí o kàn lo ìgbà tí o bá jí fúnra rẹ̀ ní òru bí o bá ní irú rẹ̀.
- Nígbà tí o bá jí, rántí àlá tí o ṣẹ̀ṣẹ̀ wà nínú rẹ̀. Dì í mú kedere lọ́kàn: ibi náà, àwọn ènìyàn náà, àti ohunkóhun tí ó jẹ́ àjèjì nínú rẹ̀.
- Tún ète náà ṣe lọ́kàn. Bí o ṣe ń padà dùbúlẹ̀, sọ gbólóhùn kúkúrú kan léraléra bíi 'Ìgbà tó bá kàn tí mo bá ń lá àlá, èmi yóò rántí pé àlá ni mò ń lá' — kí o sì túmọ̀ sí i lóòótọ́. Fọkàn sí ète tó wà lẹ́yìn àwọn ọ̀rọ̀ náà, kì í ṣe àwọn ọ̀rọ̀ fúnra wọn.
- Fojú inú wo bí o ṣe ń di amòye. Fojú inú wo ara rẹ tí o padà sínú àlá yẹn, tí o rí ohun kan tí kò lè ṣẹlẹ̀ láéláé, tí o sì wá mọ̀ pé: 'Àlá ni mò ń lá.'
- Jẹ́ kí oorun gbé ọ lọ pẹ̀lú ète yẹn gẹ́gẹ́ bí èrò ìkẹyìn tí ọkàn rẹ mọ̀. Bí ọkàn rẹ bá ń rìn kiri, fi pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́ padà sí gbólóhùn náà àti àwòrán inú ọkàn.
Báwo ló ṣe ń ṣiṣẹ́ ní ti gidi?
Ní òtítọ́? Ó ń ṣiṣẹ́ tó láti tọ́ àkókò rẹ, ṣùgbọ́n kì í ṣe bíi pé o tan ìtànná ni. Nínú ìwádìí àkọ́kọ́ LaBerge ní ọdún 1980 — ẹnì kan ṣoṣo tó fara jì í, òǹkọ̀wé fúnra rẹ̀ — àwọn àlá amòye rẹ̀ dìde láti kéré sí ọ̀kan lóṣù dé nǹkan bí ogún lóṣù. Nínú ìwádìí pápá ńlá kan ní Ọsirélíà, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ìdajì àwọn ìgbìyànjú tí àwọn olùkópa ti parí MILD tí wọ́n sì sùn láàárín nǹkan bí ìṣẹ́jú márùn-ún ló yọrí sí àlá amòye; àwọn tó lo àkókò gígùn kí wọ́n tó sùn kò ṣe dáadáa rárá. Àwọn nọ́mbà yẹn ń fúnni níṣìírí lóòótọ́, ṣùgbọ́n wọ́n wá láti inú àwọn àpẹẹrẹ pàtó lábẹ́ àwọn ipò tí ó bójú mu. Àwọn àyẹ̀wò gbogbo ìwé ìkẹ́kọ̀ọ́ fọhùn ṣọ̀kan lórí ìrísí rẹ̀: MILD wà lára àwọn ọ̀nà tí ẹ̀rí ti tì lẹ́yìn jù, síbẹ̀ ìwọ̀n àṣeyọrí yàtọ̀ síra, kò sì sí ọ̀nà kankan tí ó lè fa àlá amòye nígbàkigbà tí a bá fẹ́.
| Ìpìlẹ̀ èrò | MILD: gbé ète kalẹ̀, kí o sì sùn bí ó ti yẹ | WILD: jẹ́ kí ọkàn rẹ máa mọ̀ bí ara rẹ ṣe ń sùn |
|---|---|---|
| Ìṣòro | Rọrùn fún olùbẹ̀rẹ̀ | Ó ṣòro jù; ó lè ní ìdíwọ́ ara nígbà oorun (sleep paralysis) |
| Àkókò tó dára jù | Ní jíjí Wake Back To Bed (nǹkan bí wákàtí márùn-ún) | Ní jíjí Wake Back To Bed, kí o wà ní ìmọ̀ jíjìn |
| Ẹ̀rí | Wà lára àwọn ọ̀nà ọpọlọ tí ẹ̀rí ti tì lẹ́yìn jù | A kò tíì ṣe ìdánwò rẹ̀ létòlétò tó bẹ́ẹ̀ |
Àwọn àṣìṣe èrò tó wọ́pọ̀
- 'Ó máa ń ṣiṣẹ́ ní òru àkọ́kọ́.' Fún àwọn olóríire díẹ̀, bóyá — ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ènìyàn nílò ọ̀sẹ̀ púpọ̀ ti ìdánrawò déédéé àti ìrántí tó dára kí ó tó so èso.
- 'O gbọ́dọ̀ ṣe é ní gbogbo òru títí láé.' Rárá o. Ọ̀pọ̀ àwọn tó ń ṣe é ni wọ́n ń ṣe é ní òru díẹ̀ lọ́sẹ̀ láti yẹra fún bíba oorun wọn jẹ́.
- 'O nílò àwọn òògùn àfikún tàbí ẹ̀rọ.' Rárá. MILD jẹ́ ti ọpọlọ pátápátá. Àwọn òògùn àfikún tí a ń tà fún àlá amòye ní ewu tiwọn, a kò sì nílò wọn láti ṣe é.
- 'Ó léwu.' MILD fúnra rẹ̀ kò léwu; ohun tí ó jẹ́ ìpààrọ̀ gidi ni oorun tí o ń pàdánù nítorí ẹsẹ̀ jíjí náà, tí a ó ṣàlàyé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
Ohun tí a kò mọ̀
- Bí ipa MILD ṣe tóbi tó láàárín gbogbo ènìyàn — kì í ṣe àwọn olùyọ̀ǹda-ara-ẹni tí wọ́n ní ìtara nìkan — ṣì kò tíì ṣe kedere.
- Bí àlá amòye tí a kọ́ ṣe lè dúró pẹ́ tó ní àwọn oṣù tó ń gorí ara, àti bí ó ṣe ń dín kù ní kíákíá tó bí o bá dáwọ́ dúró, ni a kò tíì díwọ̀n dáadáa.
- Iye tí àṣeyọrí MILD sinmi lé agbára ìrántí àlá tí o bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú, dípò ọ̀nà náà fúnra rẹ̀, ṣì jẹ́ ohun tí a ń jiyàn lé lórí.
- Ìdí gan-an tí ète tí a tún ṣe lọ́kàn nígbà tí a jí fi ń tún yọjú nínú àlá kò tíì yé wa payín.
Ààbò: àwọn tó yẹ kí wọ́n ṣọ́ra
Ibo ni kí o lọ tẹ̀síwájú
MILD kì í fẹ́ ṣiṣẹ́ nìkan. Ó gbáralé ìrántí àlá tó lágbára, torí náà títọ́jú ìwé àkọsílẹ̀ àlá ni ẹsẹ̀ àkọ́kọ́ tó bá a mu; àyẹ̀wò òtítọ́ lọ́sàn-án ń fún ìṣesí kan náà lókun — ìyẹn bíbéèrè bóyá o jí; Wake Back To Bed sì ni alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rẹ̀ tí ó wọ́pọ̀. Ní kété tí o bá di amòye, ìpèníjà náà yóò yí padà sí kí o má jí — ibẹ̀ ni ìtọ́sọ́nà wa lórí bí a ṣe lè mú àlá amòye dúró ṣinṣin ti bẹ̀rẹ̀. Ṣàwárí àwọn kókó tó jọra yẹn láti fi MILD kọ ìlànà tí yóò dúró ṣinṣin ní ti gidi.
Báwo ni ó ṣe máa ń pẹ́ tó kí MILD tó mú àlá amòye jáde?
Ó yàtọ̀ síra gidigidi. Àwọn kan ń sọ pé àwọn ní àlá amòye àkọ́kọ́ láàárín ọ̀sẹ̀ kan tàbí méjì; àwọn mìíràn nílò oṣù méjì tàbí bẹ́ẹ̀ ti ìdánrawò déédéé. Ìrántí àlá tó dára àti sísopọ̀ MILD mọ́ Wake Back To Bed máa ń mú kí nǹkan yára.
Ṣé mo gbọ́dọ̀ jí ní òru kí MILD tó lè ṣiṣẹ́?
Kò pọn dandan gan-an, ṣùgbọ́n ó ń ṣèrànwọ́. MILD ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù nígbà tí a bá ṣe é ní jíjí kúkúrú lẹ́yìn nǹkan bí wákàtí márùn-ún oorun, nígbà tí àwọn àkókò REM gùn tí wọ́n sì gbòòrò. O lè lo ìgbà tí o bá jí fúnra rẹ̀ dípò aago ìtannijí.
Báwo ni MILD ṣe yàtọ̀ sí àyẹ̀wò òtítọ́ tàbí WILD?
Àyẹ̀wò òtítọ́ jẹ́ ìṣesí ọ̀sán ti ṣíṣàyẹ̀wò bóyá o jí; WILD ń gbìyànjú láti jẹ́ kí o wà ní ìmọ̀ bí o ṣe ń sùn. MILD wà láàárín àwọn méjèèjì: o gbé ète kalẹ̀ nígbà tí o bá jí, kí o sì jẹ́ kí oorun gbé ọ lọ bí ó ti yẹ. Ó sábà máa ń jẹ́ èyí tó rọrùn jù fún olùbẹ̀rẹ̀ nínú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, ó sì ni èyí tí ẹ̀rí ti tì lẹ́yìn jù.
Ṣé ó ní ààbò láti ṣe MILD ní gbogbo òru?
Ọ̀nà náà fúnra rẹ̀ ní ààbò fún ọ̀pọ̀ àwọn àgbàlagbà tó ní ìlera, ṣùgbọ́n ẹsẹ̀ jíjí náà lè da oorun rẹ rú. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni wọ́n ń ṣe é ní òru díẹ̀ lọ́sẹ̀ dípò ojoojúmọ́, ẹnikẹ́ni tó bá sì ní àìsàn oorun tàbí àìsàn ẹ̀dùn-ọkàn yẹ kí ó kọ́kọ́ bá dókítà sọ̀rọ̀.