Oneirica
/

Àwọn ayé àlá tó ń dúró ṣinṣin: sáyẹ́ǹsì, ìjẹ́rìí, àti àbá-èrò

Ǹjẹ́ ènìyàn lè padà sí ibi kan náà nínú àwọn àlá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ — kódà kí ó kọ́ 'ayé' àlá tó dúró ṣinṣin, kí ó sì máa padà síbẹ̀? Ìdáhùn òtítọ́ ní ìpele mẹ́ta. Sáyẹ́ǹsì àlá ti ṣàkọsílẹ̀ ìtẹ̀síwájú àti àtúnwáyé; àwọn tó mọ àlá lá ròyìn pé àwọn ń dá àwọn ibi tó ń tún wáyé mọ̀; ṣùgbọ́n ẹ̀yà tó lágbára jù — ayé tí a kọ́ pátápátá tó sì ń dúró títí — jẹ́ àbá-èrò lásán. Èyí ni bí a ṣe lè ya wọn sọ́tọ̀ọ̀tọ̀.

Last scientific review ·

Ohun tí sáyẹ́ǹsì ti ṣàkọsílẹ̀: ìtẹ̀síwájú

Jẹ́ kí a bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun tí ìwádìí àlá fi hàn ní ti gidi. Àlá kì í ṣe ohun tó ń ṣẹlẹ̀ láìní ìlànà: ohun tó wà nínú rẹ̀ máa ń ṣàfihàn ìgbésí ayé jíjí ẹni tó ń lá — àwọn ènìyàn tí o mọ̀, àwọn ibi tí o ti ń lo àkókò, àti àwọn ohun tó ń gba èrò rẹ lọ́kàn tàbí tó ń jẹ ọ́ lógún. Èyí ni a ń pè ní àbá-èrò ìtẹ̀síwájú, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èrò tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ jùlọ nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ àlá. Ó sì ti ṣàlàyé púpọ̀ nínú ìrírí 'ayé tó ń dúró' náà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Bí o bá ń rìn gba àdúgbò kan pàtó déédéé, tàbí tí o dàgbà nínú ilé kan pàtó, àwọn ibi wọ̀nyẹn — àti àwọn ìmọ̀lára tó so mọ́ wọn — ó ṣeé ṣe kí wọ́n tún farahàn nínú àlá rẹ, nígbà mìíràn léraléra. Àtúnwáyé àwọn ibi tí a mọ̀ dáadáa jẹ́, ó kéré tán ní apá kan, ìtẹ̀síwájú yìí ni ó ń fara hàn nínú àlá.

Ohun tí àwọn tó ń lá àlá ròyìn: àwọn ibi tó ń tún wáyé

Ní àfikún sí ìtẹ̀síwájú lásán, ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ń ṣàpèjúwe ohun kan tó ṣe pàtàkì gan-an tó sì lè ya ènìyàn lẹ́nu: dídá ibì kan pàtó mọ̀ bí ibi tó ń tún wáyé nínú àwọn àlá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nígbà mìíràn fún ọ̀pọ̀ oṣù tàbí ọdún. Kì í ṣe ibi tó wá láti inú ìgbésí ayé jíjí, bí kò ṣe ibì kan tí a lá tó dà bí ibi kan náà nígbà gbogbo — ìlú kan, ilé kan, etí òkun kan — pẹ̀lú ìmọ̀lára náà pé 'háà, mo ti wà níbí rí.' Àwọn ìjẹ́rìí wọ̀nyí wọ́pọ̀, àwọn tó ròyìn wọn sì sábà máa ń sọ wọ́n pẹ̀lú òtítọ́ inú. Wọ́n jẹ́ irú ìrírí ẹnì kọ̀ọ̀kan gan-an tó ń fún èrò àwọn ayé àlá tó ń dúró lókun. Ṣùgbọ́n kíyèsí ipò àbá náà: ìjẹ́rìí ìmọ̀lára ọkàn ẹnì kọ̀ọ̀kan ni, kì í ṣe àfihàn tí a díwọ̀n pé ibi náà jẹ́ ìkọ́lé kan náà gan-an tí a ń tò jọ tí a sì ń mú padà jáde.

Láti ibí yìí, àwọn kan tó ń ṣe àṣà yìí ń lọ jìnnà sí i. Nínú àwọn àwùjọ àlá tí a mọ̀ pé à ń lá, ìwọ yóò rí àwọn àkọsílẹ̀ tó kún rẹ́rẹ́ nípa kíkọ́ ayé àlá mọ̀ọ́mọ̀ — fífi yàrá kún ilé àlá, yíya àwòrán ilẹ̀ kan ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ òru, lẹ́yìn náà kí a padà láti yẹ ohun tí a 'kọ́' wò. Ẹ̀yà àbá náà tó lágbára jù ni pé irú ayé bẹ́ẹ̀ yóò ní ìró ilẹ̀ àti ìtẹ̀síwájú tirẹ̀ tó dúró ṣinṣin, tó ń dúró láìsinmọ́ ìrántí lásán, tó bẹ́ẹ̀ tí ó fi wà níbẹ̀ ní ti gidi tó ń dúró dè ọ́ nígbàkigbà tí o bá padà. Èrò tó ń fa ìfẹ́-ọkàn gan-an ni èyí, àwọn àkọsílẹ̀ náà sì lè pọ́n kí wọ́n sì bára wọn mu nínú. Síbẹ̀, títí dòní, kò sí ìwádìí sáyẹ́ǹsì tí a darí tó fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ rárá. Kò sí àdánwò kankan tó ti fi hàn pé ayé àlá kan ń dúró bí ìkọ́lé tó dá dúró láàárín àlá kan àti òmíràn.

Ìbéèrè tó ṣì ṣí sílẹ̀

Níbo ni èyí ti fi àbá tó lágbára náà sí? Ó ṣì ṣí sílẹ̀ ní ti gidi. Bóyá ìdúró-ṣinṣin jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ tòótọ́ tí a lè kọ́, tàbí kìkì ìmọ̀lára tí ìrántí lásán àti ìtẹ̀síwájú àwọn ìdàníyàn ìgbésí ayé jíjí dá sílẹ̀ — kì í ṣe ohun tí ẹ̀rí tó wà lọ́wọ́ báyìí lè parí. Àwọn méjèèjì ṣeé gbà gbọ́. Àbá-èrò ìtẹ̀síwájú àti ìrántí déédéé lè ṣàlàyé ọ̀pọ̀ nínú ohun tí ènìyàn ń ròyìn, láìsí àìní ayé tó ń dúró ní ti gidi. Ṣùgbọ́n èyí kò fi hàn pé irú ìdúró bẹ́ẹ̀ kò ṣeéṣe — ó kàn jẹ́ pé a kò tíì fi í hàn. Ìtọ́jú òtítọ́ máa ń jẹ́ kí ìbéèrè náà ṣí sílẹ̀ dípò yíyanjú rẹ̀ pẹ̀lú ìtara sí ọ̀nà kan tàbí òmíràn.

Ìtẹ̀síwájú (ènìyàn àti ibi tí a mọ̀ ń tún wáyé)Sáyẹ́ǹsì tí a ṣàkọsílẹ̀Ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ dáadáa nínú ìwádìí àlá
Dídá àwọn ibi àlá tó ń tún wáyé mọ̀Ìjẹ́rìí ẹnì kọ̀ọ̀kanA sábà ń ṣàpèjúwe rẹ̀; ìmọ̀lára ọkàn ni, kì í ṣe èyí tí a díwọ̀n
Ayé tí a kọ́ tó sì ń dúró fúnra rẹ̀Àbá-èròÀwọn tó ń ṣe àṣà yìí ṣàpèjúwe rẹ̀; kò sí ẹ̀rí tí a darí
Ìpele mẹ́ta nínú èrò 'ayé àlá tó ń dúró' àti ohun tí ọ̀kọ̀ọ̀kan dá lé

Ohun tí a mọ̀

  • Àlá máa ń fi ìtẹ̀síwájú pẹ̀lú ìgbésí ayé jíjí hàn, èyí tó ń ṣàlàyé ọ̀pọ̀ ìdí tí ènìyàn àti ibi tí a mọ̀ fi ń tún wáyé.
  • Dídá àwọn ibi àlá tó ń tún wáyé mọ̀ jẹ́ ìrírí tó wọ́pọ̀, tí a sì ń ròyìn rẹ̀ pẹ̀lú ọkàn-òdodo.

Ohun tí a kò mọ̀

  • Kò sí ẹ̀rí tí a darí pé ayé àlá kan ń dúró bí ìkọ́lé tó dúró ṣinṣin tó sì dá dúró láàárín àwọn àlá.
  • Iye tó pọ̀ tó nínú 'pípadà sí ibi kan náà' tó jẹ́ ìtẹ̀síwájú tòótọ́ ní ìfiwéra pẹ̀lú èyí tó jẹ́ àbájáde ìrántí lásán, jẹ́ ohun tí a kò mọ̀.
  • Bóyá kíkọ́ ayé mọ̀ọ́mọ̀ ń mú ìdúró tòótọ́ wá, tàbí kí ó kàn ṣe àgbékalẹ̀ ìfojúsọ́nà nìkan, kò tíì jẹ́ èyí tí a dán wò.

Ní ṣókí

Àwọn ayé àlá tó ń dúró wà ní ojú-ọ̀nà ìpàdé sáyẹ́ǹsì tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ àti àbá-èrò tó ṣì ṣí sílẹ̀. Ìtẹ̀síwájú jẹ́ òtítọ́ tó sì ní àkọsílẹ̀ dáadáa; àwọn ibi àlá tó ń tún wáyé ni a ń ròyìn lọ́pọ̀lọpọ̀ pẹ̀lú ọkàn-òdodo; ayé tí a kọ́ pátápátá tó sì ń dúró fúnra rẹ̀, fún ìsinsìnyí, jẹ́ èrò amúniwúrí tí kò ní àtìlẹ́yìn sáyẹ́ǹsì. O lè ṣàwárí àwọn ilẹ̀ àlá tó ń tún wáyé pẹ̀lú ìfẹ́ ìmọ̀, kódà kí o sì tọ́jú wọn — kìkì kí o ṣe àkíyèsí kedere, bí o ṣe ń gòkè lọ ní ìpele-kí-ìpele, nípa ìpele tí o dúró lé, kí o má sì ṣe lépa rẹ̀ tí yóò fi ba oorun rẹ jẹ́ tàbí mú kó ṣòro fún ọ láti mọ ohun tó jẹ́ òtítọ́. Bí ìṣe náà bá dáwọ́ dídà bí ìrònú kedere dúró, ìyẹn ni àkókò láti fà sẹ́yìn.

Ǹjẹ́ àwọn ayé àlá tó ń dúró jẹ́ òtítọ́?

Apá kan, ó sinmi lé ohun tí o ní lọ́kàn. Àlá máa ń fi ìtẹ̀síwájú pẹ̀lú ìgbésí ayé jíjí hàn ní ti gidi, nítorí náà àwọn ibi tí a mọ̀ máa ń tún wáyé — ìyẹn jẹ́ òtítọ́ tó sì ní àkọsílẹ̀. Ṣùgbọ́n èrò tó lágbára pé ayé àlá tó dúró ṣinṣin wà fúnra rẹ̀ láàárín àwọn àlá kò ní ẹ̀rí sáyẹ́ǹsì tí a darí kankan; àbá-èrò ni, kì í ṣe òtítọ́ tí a fìdí rẹ̀ múlẹ̀.

Ǹjẹ́ ènìyàn lè padà sí ibi kan náà nínú àwọn àlá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀?

Ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ń ròyìn pé àwọn ń dá ibi kan náà tí a lá mọ̀ nínú àwọn àlá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nígbà mìíràn fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ìrírí náà wọ́pọ̀, ọkàn-òdodo sì ni a fi ń ní in. Ohun tí a kò tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ ni bóyá ìkọ́lé kan náà tí a tò pamọ́ ni ní ti gidi tàbí ìmọ̀lára tí ìrántí tún kọ́ ní gbogbo ìgbà.

Ǹjẹ́ ènìyàn lè kọ́ ayé àlá mọ̀ọ́mọ̀?

Àwọn tó ń ṣe àṣà yìí ń ṣàpèjúwe kíkọ́ àti pípadà sí àwọn ibi àlá mọ̀ọ́mọ̀, pàápàá nínú àlá tí a mọ̀ pé à ń lá, àwọn àkọsílẹ̀ náà sì lè pọ́n. Bóyá èyí ń mú ìdúró tòótọ́ wá tàbí kí ó kàn ṣe àgbékalẹ̀ ìfojúsọ́nà rẹ nìkan, kò tíì jẹ́ èyí tí a dán wò ní ti sáyẹ́ǹsì, nítorí náà kà á sí ìṣàwárí dípò ọ̀nà tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀.

Kí ló dé tí mo fi ń lá àlá ibi kan náà nígbà gbogbo?

Àlàyé tó ṣeé ṣe jùlọ ni ìtẹ̀síwájú: àlá máa ń fà yọ láti inú àwọn ènìyàn, ibi, àti àwọn ìdàníyàn ìgbésí ayé jíjí rẹ àti ìrántí rẹ, nítorí náà àwọn ibi tó nítumọ̀ tàbí tí a mọ̀ máa ń tún farahàn. Àtúnwáyé kò nílò ayé tó ń dúró ní ti gidi láti ṣàlàyé rẹ̀.